ELIKADURA BURUJABETZAREN ANALISIA TOPAGUNE

Klima aldaketa edonon agertu arren, aldaketa globalaren ondorioetako bat soilik da, eta lursailen egungo kudeaketek edota azpiegitura handiek eragin nabariagoa dute gurean. Aldaketa globalari aurre egiteko eta ingurumenean giza eragina txikitzeko, hainbat euskal herritarrek elikadura burujabetza jo dute konponbide. 

Zenbait elkarte, zientzialari eta politikok Euskal Herria iraunkorrago eta burujabeago egiteko helburuarekin lan egiten du; baina, askotan horien ekimenek anekdota huts dirudite, eta ez egungo egoera hobetzeko irtenbide baliagarri.

Hori dela eta, modulu honetan bildu ditugu elikadura burujabetzaren aldeko eragileen hautaketa xumea. Hainbat elkarte eta kargutako jendea, baserritarretatik hasita, alkate eta administrazioko kideetaraino. Helburua, gogoeta jarduera baten bidez, bakoitzak beretik, elikadura burujabetza lortzeko bidean topatutako alde positiboak eta oztopoak mahaigaineratzea da. 

Hainbat ertzetatik jorratu nahi dugu auzia, ikuspegi orokorretik hasita tokiko errealitatean aplikatzeko moduko neurrietaraino. Horretarako, gogoetatzaileek derrigor behar dute elikaduraren ekoizpeneko katebegi ugaritakoak. Halaxe saiatu gara taldea osatzen, ez al da begi bistakoa haien biografietan?

Moderatzailea

Arantza Aldezabal Roteta
Arantza Aldezabal Roteta

Pasai Antxo, Gipuzkoa, 1967

2008tik EHUko Landare-Biologia eta Ekologia Saileko irakasle agregatua da. eta ikerketari dagokionez, FisioClimaCO 2 deritzon ikerketa-talde kontsolidatuaren baitan, “Larratzearen Ekologia” izeneko ikerketa-lerroaren ikerlari nagusia. 1997an doktoratu zen Pirinioetako mendiko abeltzantza sistemari buruzko tesia defendatuta, eta handik aurrera lurzoru-landare-animalia trinomioaren arteko elkarrekintzen azterketara bideratu du haren ikerketa.

 

Ordutik hona, 65 ikerketa proiektu, kontratu, zerbitzu tekniko eta ekintza berezietan hartu du parte, eta hainbat erakundetako ikerketa taldeekin kolaborazio sare zabalak eraiki ditu (IPE-CSIC, James Hutton Institute, BC3, NEIKER-Tecnalia). Horri esker, diziplina anitzeko lan taldeak egituratu ditu, eta azken urteetan eskualde atlantiarreko mendiko artzantza sistemaren iraunkortasunaren inguruko ikerketa sustatu du, helburu argi batekin: hobeto ulertzea aldaketa globalaren eta mendi eremuetako biodibertsitatearen arteko elkarrekintza, eremu horien iraunkortasuna bermatzeko kudeaketa eraginkor bat diseinatzen laguntzeko.

Hizlariak

Andoain, Gipuzkoa, 1972

Getarian bizi da. Ekonomian doktorea da, eta 1998 urteaz geroztik Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Ekonomia eta Enpresa Fakultatean irakasle eta ikerlari dihardu. Haren ikerketetan agroekologia eta elikadura sistema aztertu ditu. Azken urteetan, ikerketa lerro nagusia tokiko elikadura estrategiak garatzea izan du, komertzializazio sareak eta gobernantza ereduetan sakonduta, eta, betiere, ikerketa ekintza partehartzailea eta ikuspegi feminista ardatz hartuta. Lana Euskal Herrian elikadura burujabetzaren aldeko kolektiboetako militantziarekin bateratzen du.

Mirene Begiristain Zubillaga
Mirene Begiristain Zubillaga
Joseba Otondo Bikondoa
Joseba Otondo Bikondoa

Nafarroa

Ikus-entzunezko komunikazioan lizentziatua da, eta 2015etik Baztango alkatea. Lurraldearen defentsarako hainbat mugimendutan ekintzaile da, baita Arras Baztan fundazioko lehendakaria ere.

Juan Manuel Intxaurrandieta
Juan Manuel Intxaurrandieta

Salaberria

Atarrabia, Nafarroa

Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua da. Zazpi urtez Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) irakasle izan zen Nekazaritzaren Ekonomia eta Politika ikasgaian. Horrez gain, hainbat ikerketa taldetan egin du lan zenbait abeltzaintza moten eragina aztertzen, bai ekonomian eta baita ingurunean ere. Amaitzeko, Nafarroako ardiek ekoiztutako esnekien kalitatearen eta ekonomiaren inguruko hainbat hitzaldi eman du Euskal Herria osoan zehar.

Josebe Blanco Alvarez
Josebe Blanco Alvarez

Antzuola, Gipuzkoa

Formazioak ez du zerikusirik haren egungo lanbidearekin. Gizarte Lana lehenengo, eta Osasungintza Publikoari buruzko espezializazioa egin zituen EHUn. Urteak eman zituen arlo sozialean lanean. Ondoren aukera izan zuen IKA euskaltegietan lan egiteko, euskara irakasle, 10 bat urtez. 

Orain dela sei urte erabaki zuen baserriko lanari heltzea, eta, orduan, irakasle lanak utzi, eta artzain eta gaztagile hasi zen Pikunieta Baserrian. Ekologikoan egiten dute lan, sinesten dutelako lurra, animaliak eta pertsonen osasuna zaintzeko modu bakarra dela. EHKOlektiboko kidea da haien etxea, ekologikoan lan egitea ez delako Europako araudiak betetzea bakarrik, herriarekiko konpromisoa haratago doalako. Horrela, etxea gobernatzeko oinarritzen dira hurrengo irizpideetan: gertutasuna, pertsonen neurriko baserria, baserrien autonomia eta ekonomia sozial eta eraldatzailea.

Garrantzisu jotzen du berreskuratzea naturarekiko, janariarekiko eta baserriekiko aspaldiko harreman estua; “izan ere, horiek lotzen gaituzte bizitzara, haiek gabe gu ez gara”. Bide horretan, herritarren eta baserritarren arteko lotura sendotzea garrantzitsua dela uste du, komunitate bereko bi elementu banaezinak direlako, nor bere funtzioarekin. Horretan laguntzeko hasi zen orain dela lau bat urte Zuzeu.eus atarian idazten, Pikunietatik Hausnarrean izeneko blogean.

Gotzone Sestorain Zabaleta
Gotzone Sestorain Zabaleta

Leitza, Nafarroa, 1965

Nekazari etxekoa, euskal filologiako ikasketak hasi, baina bukatu gabekoa. Hamahiru urtez hainbat herri mugimendutan lanean aritua, besteak beste, euskalgintzan, nekazari sindikalgintzan, lurraren aldeko defentsan eta bakegintzan. Hamabost urtez familiako eraikuntza enpresan kudeaketan lanean. Duela sei urtetik hona, berriz, familiako baserrian elikagai agroekologikoen ekoizpenean eta komertzializazioan dihardu anai zaharrenarekin eta semearekin batera. Egun, elikadura burujabetza eta agroekologiaren aldeko ekintzailea da: Etxalde elikadura burujabetza eta nekazaritza iraunkorraren aldeko baserritar mugimenduko kidea, eta LeitzEKO kontsumo elkarteko talde eragileko partaidea.